ภาวะทุพโภชนาการและ IBD


&l

โภชนบำบัดควรมีรูปแบบอย่างไร
การดูแลอาหารการกินและโภชนาการมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยโรคโครห์นหรือลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง เราสามารถช่วยให้คุณเข้าใจผลกระทบจาก IBD ต่อโภชนาการเพื่อเริ่มต้นก้าวแรกสู่การมีสุขภาพที่ดีกว่าเดิม

โรคโครห์นและลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรังส่งผลกระทบต่อการย่อยและดูดซึมสารอาหารซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะพร่องวิตามินและทุโภชนาการขั้นรุนแรง

ภาวะทุพโชนาการและทางเดินอาหาร

การอักเสบในลำไส้ ภาวะแทรกซ้อนจาก IBD และยาบางชนิดส่งผลกระทบต่อโภชนาการ เช่น

  • การอักเสบในลำไส้เล็กก่อให้เกิดปัญหาการย่อยอาหารและดูดซึมสารอาหาร
  • การอักเสบในลำไส้ใหญ่ (ลำไส้ใหญ่และไส้ตรง) ส่งผลกระทบต่อการดูดซึมน้ำและอิเลคโตรไลต์

โรคโครห์น

  • อายุเมื่อพบโรค: 15-35 ปีและ 55-70 ปี
  • อาการ: ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของโรค ได้แก่ ปวดท้อง ท้องเสีย น้ำหนักลด และอ่อนเพลีย
  • ถ่ายอุจจาระมีเลือดปน: พบได้บ้าง
  • ภาวะทุพโภชนาการ: พบบ่อย

โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรังเป็นแผล

  • อายุเมื่อพบโรค: 15-35 ปีและ 55-70 ปี
  • อาการ: ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของโรค ได้แก่ ปวดถ่ายอุจจาระทันทีทันใด อ่อนเพลีย ถ่ายอุจจาระบ่อย มีมูกปนในอุจจาระ อุจจาระเล็ดตอนกลางคืน และปวดท้อง
  • ถ่ายอุจจาระมีเลือดปน: พบบ่อย
  • ภาวะทุพโภชนาการ: พบน้อยกว่า

สาเหตุของภาวะทุพโภชนาการ

อาการของโรคโครห์นและลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรังก็อาจเป็นสาเหตุของภาวะทุพโภชนาการ

  • อาการท้องเสียรุนแรงเป็นสาเหตุของภาวะขาดน้ำ (dehydration) ซึ่งหมายถึงร่างกายสูญเสียของเหลว สารอาหาร และอิเลคโตรไลต์ที่จำเป็น เช่น โซเดียม โปแทสเซียม แมกนีเซียม ฟอสฟอรัส และซิงค์ นอกจากนี้ยังอาจทำให้น้ำหนักตัวลดลง
  • อาการปวดท้องและคลื่นไส้ทำให้เบื่ออาหารซึ่งส่งผลให้ได้รับพลังงานและสารอาหารไม่เพียงพอ
  • เลือดออกทางทวารหนักเนื่องจากแผลในลำไส้อาจนำไปสู่ภาวะพร่องธาตุเหล็กและเลือดจาง
  • การถ่ายอุจจาระบ่อยอาจทำให้คุณรับประทานน้อยลงเพื่อหลีกเลี่ยงท้องเสียหรือการเข้าห้องน้ำบ่อย อย่างไรก็ดีการรับประทานน้อยเกินไปทำให้คุณเสี่ยงต่อภาวะทุพโภชนาการ
    แม้การรักษาด้วยยาเป็นการรักษาที่แพร่หลายและมีประโยชน์สำหรับ IBD แต่ยา IBD บางชนิดอาจส่งผลกระทบต่อโภชนาการที่ดี
  • ยากลุ่ม corticosteroids (เช่น prednisone) อาจทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน การใช้ยาในระยะยาวอาจทำให้มวลกล้ามเนื้อลดลง รวมถึงส่งผลกระทบต่อความแข็งแรงของกระดูกและผิวหนัง
  • ยา sulfasalazine และ methotrexate อาจส่งผลกระทบต่อการดูดซึมกรดโฟลิกอันเป็นวิตามินที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของเซลล์

ภาวะแทรกซ้อนจากภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการจาก IBD อาจเป็นสาเหตุของภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงหากไม่รักษาหรือปล่อยทิ้งไว้ หากคุณสงสัยว่าตนเองหรือคนที่คุณรักกำลังมีภาวะทุพโภชนาการจากโรคโครห์นหรือลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง ควรพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

ภาวะการดูดซึมอาหารผิดปกติ

ภาวะการดูดซึมอาหารผิดปกติส่งผลกระทบต่อการดูดซึมสารอาหารที่จำเป็นที่ลำไส้เล็ก เช่น โปรตีน ไขมัน น้ำตาล วิตามิน และเกลือแร่ โดยอาจมีสาเหตุมาจากการอักเสบในลำไส้เล็ก

ความรุนแรงของการดูดซึมอาหารผิดปกติขึ้นอยู่กับบริเวณที่เกิดการอักเสบในลำไส้เล็ก การดูดซึมอาหารผิดปกติและภาวะขาดสารอาหารมักเด่นชัดหากลำไส้เล็กเกิดการอักเสบบริเวณกว้างหรือถูกตัดออก หากลำไส้เล็กส่วนปลายเกิดการอักเสบบริเวณกว้างหรือถูกตัดออกก็อาจส่งผลกระทบต่อการดูดซึมวิตามินที่ละลายในไขมัน เช่น วิตามินเอ ดี อี เค และบี 12

ภาวะขาดสารอาหารในผู้ป่วยโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรังอาจรุนแรงน้อยกว่าโรคโครห์น อย่างไรก็ดีอาการท้องเสียรุนแรงและการเสียเลือดก็อาจนำไปสู่ปัญหาน้ำหนักตัวลดลงและเลือดจาง

การตีบแคบ

การตีบแคบหมายถึงลำไส้ตีบแคบลงอันเป็นผลจากเนื้อเยื่อแผลเป็นหนาขึ้นภายหลังเกิดการอักเสบในเยื่อบุลำไส้ซ้ำหลายครั้ง การตีบแคบทำให้อาหารที่ย่อยแล้วผ่านลำไส้ได้ยากและอาจทำให้เกิดการตีบตันในที่สุด

อาหารที่อุดมด้วยกากใย เช่น ผลไม้และผักสดอาจติดค้างอยู่ในลำไส้บริเวณที่ตีบแคบทำให้เกิดอาการปวด ท้องอืด หรือคลื่นไส้ คุณอาจจำเป็นต้องได้รับอาหารที่มีกากใยน้อยหรืออาหารเหลวเพื่อลดอาการ หากการตีบแคบนั้นสัมพันธ์กับการอักเสบ แพทย์อาจจ่ายยาเพื่อลดการอักเสบหรือพิจารณาการผ่าตัดเพื่อซ่อมแซมหรือตัดส่วนที่ตีบแคบ

ความแข็งแรงของกระดูกลดลง

ความแข็งแรงของกระดูกที่ลดลงเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยในผู้ป่วย IBD และเป็นสาเหตุให้คุณมีความเสี่ยงสูงขึ้นต่อกระดูกหัก

  • สาเหตุที่ทำให้ความแข็งแรงของกระดูกลดลงประกอบด้วย
  • การดูดซึมแคลเซียมน้อยลง
  • ขาดวิตามินดี
  • ทำกิจกรรมทางกายน้อยลง
  • การอักเสบ
  • การใช้ยาบางชนิดในระยะยาว (เช่น corticosteroids)

ภาวะโตช้า

ภาวะโตช้าอาจพบในเด็กมี IBD บางรายซึ่งมีภาวะอักเสบและทุพโภชนาการเรื้อรัง หรือได้รับ corticosteroids ระยะยาว ประเมินว่า IBD เป็นสาเหตุให้เด็กที่มีโรคโครห์นราวหนึ่งในสามและเด็กที่มีลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรังเป็นแผลราวหนึ่งในสิบมีส่วนสูงในวัยผู้ใหญ่ที่ต่ำกว่าเกณฑ์

พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ดี ได้รับพลังงานอย่างเพียงพอ และควบคุมโรคประจำตัวล้วนมีบทบาทสำคัญช่วยลดผลกระทบจาก IBD ต่อการเจริญเติบโตของลูก ปรึกษาแพทย์ของเด็กหรือโภชนากรหากลูกมีการเติบโตต่ำกว่าเกณฑ์ ทั้งนี้ บุคลากรทางการแพทย์อาจต้องวัดพลังงานและสารอาหารที่เด็กได้รับ

จะหลีกเลี่ยงภาวะทุพโภชนาการได้อย่างไร

มีหลายวิธีที่จะช่วยให้คุณมีโภชนาการที่ดีแม้ต้องจำกัดอาหารเนื่องจาก IBD

  • ตรวจภาวะพร่องวิตามินและเกลือแร่แม้ไม่มีอาการของภาวะทุพโภชนาการ
  • หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้อาการรุนแรงขึ้น
  • ให้ความร่วมมือกับบุคลากรผู้ให้การดูแลรักษาเพื่อกำหนดอาหารที่จะช่วยให้คุณยังคงมีโภชนาการที่ดี

ที่มา
https://www.crohnscolitisfoundation.org/diet-and-nutrition/malnutrition-and-ibd